news-details
Kultura

Drevni temelji kotorske rive, ali nema grbova vlastele

Izvor: Vijesti

Autor: Sniša Luković

 Prilikom radova na izgradnji pothodnika ispod Jadranske magistrale u kontakt zoni Starog grada u Kotoru nije bilo značajnijih arheoloških otkrića ili pronalazaka većih komada srednjovjekovne kamene plastike.

Sve što je pronađeno komisijski je popisano, obrađeno i sačuvano za dalju eventualnu muzeološku prezentaciju. Saopštila je to „Vijestima“ arheologinja Vilma Kovačević koja je vršila arheološki nadzor nad ovim radovima.

Kao najzanimljiviji dio pronađen u iskopanom materijalu ona izdvaja komade starih drvenih šipova kojima je prije nekoliko vjekova postepeno širena i izgrađivana obala pred Starim gradom u Kotoru. Riječ je o zašiljenim drvenim gredama pojedinačne dužine nešto preko jednog metra kakvih je desetak komada iskopano zajedno sa zemljom iz trase novog pothodnika koji se gradi ispod magistrale na potezu od zgrade Lučke kapetanije u Kotoru istočno prema kontakt zoni Starog grada.

-Sami po sebi, ovi fragementi drvenih šipova nisu toliko interesantni za muzeološku prezentaciju, ali bi ih svakako trebalo konzervirati i sačuvati za prikaz načina, odnosno tehnologije kako je nekada na račun mora, proširivana obala luke pred Starim gradom. Riječ je o tehnici koju su primjenjivali i u Veneciji za izgradnju tog grada i objekata u moru venecijanske lagune, a o tome će više detalja moći da kaže moj kolega iz Herceg Novog, arhitekta-konzervator Srđan Marlović koji je takođe bio u timu što je vršio arheološki nadzor nad radovima na izgradnji pothodnika-kazala je „Vijestima“ Vilma Kovačević.

Ona je, kao netačne, odbacila tvrdnje koje su se proteklih dva mjeseca u više navrata mogle pročitati na društvenim mrežama da je prilikom iskopa za gradnju pothodnika u zemlji koja je odavde odnesena na deponiju u donjogrbaljskom selu Lješevići, navodno bilo i drugih većih i vrednijih segmenata srednjovjekovne kamene plastike i drugih arholoških nalaza.

-Ne, toga nije bilo. U svom iskopanom materijalu nađena su možda tri ili četiri komada fragmenata srednjovjekovne keramike kakve, inače, ima gotovo svugdje u Kotoru a i to je evidentirano u zapisniku. Nađen je i jedan komad profilisanog kamenog natprozornika sa talasastim krajevima, kao i jedan komad kamene konzole. U iskopanom materijalu je bilo i drugih manjih komada obrađenog kamena, ali ništa značajnijih nalaza, pogotovo ne kamene plastike ili grbova nekadašnje vlastele-kazala je „Vijestima“ Kovačević.

Radovi na izgradnji pothodnika u Kotoru počeli su krajem prošle godine, a obavlja ih kompanija “Briv Constructuion” iz tog grada. Investitor posla vrijednog 1.4 miliona eura je Opština Kotor koja računa da će ovaj novi infrastrukturni objekat biti u potpunosti završen i svečano otvoren na Dan državnosti, 13. jula.

Izgradnja pothodnika iza koje kao jednog od svojih prioritetnih projekata stoji aktuelna kotorska vlast predvođena DPS-om, izazvala je niz kontroverzi - od cjelishodnosti i opravdanosti tog projekta sa stanovišta njegove osnovne namjene (da smanji saobraćajne gužve na jedinoj ulici koja prolazi kroz centar Kotora), preko načina na koji su dobijene saglasnosti i dozvole za taj projekat, mijenjanja projektne dokumentacije „u hodu“ zbog pojave velikih podzemnih voda na gradilištu, do samog tretmana kulturne baštine jer se objekat gradi u kontakt zoni Starog grada.

Tako je na primjer, jedan od dugogodišnjih bivših direktora nekadašnjeg Regionalnog zavoda za zapštitu spomenika kulture iz Kotora, arheolog u penziji mr Jovica Martinović javno problematizovao gradnju ovog objekta sa stanovišta negativnog vizuelnog uticaja njegovog nadzemnog dijela i nadstrešnice pred srednjovjekovnim bastionom Citadela i kulom Kampana, odnosno kontakt zonom Starog grada.

Zabrinutost time kako se vrše radovi koji su podrazumijevali i veliki zemljani iskop u neposrednoj blizini bedema Starog grada, a u kojoj su još 2008. kada su vršeni mnogo manji radovi na popločavanju ovog prostora novim kamenom, pronađeni brojni primjerci više ili manje očuvanih srednjovjekovnih kamenih grbova kotorske i mletačke vlastele, iskazivali su i mnogi drugi - od turističkih vodiča koji svakodnevno vode ture gostiju kroz Kotor, do aktivista NVO sektora koji se bavi zaštitom i prezentacijom bokeljske kulturne baštine.

Jedan od tih zabrinutih ljudi - licencirani turistilči vodič, akademski slikar i profesor likovne kulture Milenko Premović krajem aprila je slučajno video-kamerom snimio dio radova na iskopavanju trase pothodnika i odvoz iskopanog materijala kamionom na deponiju zemlje i šuta u Grblju. Na tim snimcima vidi se da u iskopanoj zemlji koju bager tovari na kamion ima i kamenih komada na kojima se naslućuju urezane riječi ili oblici predmeta. Premović je te snimke postavio na društvenim mrežama, ali se Uprava za zaštitu kulturnih dobara (UZKD) do danas o svemu ovome, nije javno izjašanjavala. Uz UZKD nisu odgovorili ni na konkretna pitanja koje su joj „Vijesti“ o svemu ovome uputile prije desetak dana.

Premović je „Vijestima“ prepričao cijeli događaj ističući da su nakon njegove formalne prijave da se u iskopanom materijalu moguće nalaze i vrijedni fragmenti kamene plastike i drugi potencijalno značajan arheološki materijal, tek nakon nekoliko dana reagovalo od strane nadležnih koji su, navodno, obišli deponiju u Grblju i pregledali tamo odloženu zemlju, ne našavši u njoj ništa bitnije ili vrednije od nekoliko manjih ulomaka obrađenog kamena. Premović tvrdi da je na snimku koji je načinio, moguće utvrditi da dio kamene plastike koje je tada iskopana i odnesena, čini slomljeni kameni grb vlastelinske porodice Basseglia (Buća).

On podvlači da u vrijeme kada je snimio iskopavanje, koje je rađeno „na slijepo“ jer je kašika bagera zahvatala zemlju iz rupe koja je tada bila prekrivena dubokim slojem vode, na gradilištu nije bilo nikog ko je trebalo da vrši aerheološki nadzor nad radovima.

Kovačević ističe da su nakon Premovićevog obraćanja, ponovno provjerili sav materijal sa gradilišta pothodnika deponovan u Lješevićima i da je pred komisijom u kojoj su bili i predstavnici Područnog odjeljenja UZKD Crne Gore iz Kotora, dva dana bager ponovno prevrtao sav iskopani materijal i zemlju. U tome svemu nije bilo ničega značajnog sa aheološko-konzervatorskog stanovišta, a ona kaže da se u to imao prilike uvjeriti i sam Premović kome je omogućeno da pregleda i fotografiše sav iskopani materijal.