news-details
Škrinja

Kamene parapete kao graditeljsku baštinu obnoviti pomoću međunarodnih fondova

Izvor, foto: Boka News

 -Opština Tivat ne raspolaže podacima o ukupnoj dužini kamenih parapetnih zidova duž državnih i lokalnih puteva na teritoriji te opštine, ali njene službe nastoje da makar evidentiraju štetu koju nesavjesni pojedinci ili zub vremena, nanose parapetima-.

Ovo saopštenje je dobio portal “Boka News” od lokalne uprave kada je naša redakcija pokazala interesovanje za stanje kamenih parapeta, duž puteva u tivatskom dijelu zaliva Boke Kotorske.

Parapeti koji su većinom građeni za vrijeme austro-ugarske uprave u Boki, ili nešto kasnije, dio su tradicionalnog graditeljskog nasljeđa, kao i vizuelnog identiteta bokeških cesta duž obale.

Osim utilitarne i tehničke funkcije da pobošljaju bezbjednost saobraćaja na uskim i krivudavim cestama uz more, osnovna namjena im je da služe kao ogradni ili potporni zidovi koji fizički treba da sprječe pad vozila sa ceste u more.

Parapeti imaju i sekundarnu ulogu svojevrsne barijere koja najizloženije djelove kolovoza treba da zaštiti od udara morskih valova.

Na području Tivta, najupečatiljiviji i najbrojniji stari tradicionalni kameni parapeti nalaze se na dijelu obalnog puta Tivat – Lepetane – Stoliv – Prčanj – Muo – Kotor, kao i na dijelu ceste ispod parka Ivovića u Donjoj Lastvi.

Ima, međutim, i novijih primjera njihove gradnje, estetski ne puno slabijih od starih parapeta koji datiraju od prije vijeka i duže, jer djelimično kameni parapeti postoje i uz Jadransku magistralu na potezu od Lepetana do Opatova.

Ovaj dio naše kulturne baštine je primjer korišćenja prirodnog materijala – kamena koji tako dobro figurira u primorskom ambijentu. Nažalost, nerijetko je ugrožen kriminalnim djelovanjem nesavjesnih pojedinaca koji organizovano uništavaju parapete i kradu obrađeni tesani kamen iz tih zidova.

Najdrastičniji primijeri takve devastacije su parapeti na jednom od najljepših vidikovaca u Boki – krivini iznad crkve Gospe od Anđela u Verigama. Tamo je, i prema stavovima čitalaca koje je “Boka News” prikupio u posebnoj anketi, pojava devastacije parapeta i odnošenja kamena sa njih, najizraženija i najvidljivija.

Inače, na putu od Lepetana prema Stolivu, prije petanestak godina desila se možda i najveća havarija kada su parapeti u pitanju: u obrušavanju nekoliko desetina tona zemlje i kamena sa padine brda tek raskrčenog placa koji je kupio jedan američki biznismen našeg porijekla s namjerom da tu gradi turistički kompleks, bukvalno je uništeno više desetina metara kamenog ogradnog zida.

Odron je srušio parapet i odnio ga u more, a kameni zid na ovom potezu ni do danas nije saniran, ni vraćen u prvobitnio stanje. Isti je slučaj i sa djelovima kamenog parapeta kod Mula Veslina u Lepetanima koji je prije skoro dvije godine oštećen u udaru trajekta “Teodo” u ovaj dio obale, nakon havarije pogonskog kompleksa na tom brodu.

Ista situacija je i na dvijema pozicijama na novijim parapetima uz Jadaransku magistralu, koji su devastirani i srušeni u saobraćajnim nesrećama – kod mula ispred bivšeg Artiljerijskog zavoda na Opatovu, odnosno kod Plavde.

Opština Tivat je, ipak, prije desetak godina pokrenula hvale vrijednu akciju da obnovi dio, u međuvremenu devastiranih parapeta prema Verigama, na platou iznad crkve Gospe od Anđela i dalje prema Stolivu, do administrativne granice sa Opštinom Kotor. Parapeti su tada obnovljeni na pravi i prikladan način – tesanjem i uziđavanjem novih kamenih blokova, umjesto da se oštećena mjesta zalivaju betonom kakva je, uglavnom, bila dotadašnja praksa, čime su se dodatno devastirali.