.jpg)
Za obnovu Solane trebaće više od 11 miliona eura
Autori: Marija Mirjačić, Samir Adrović
Foto: CG News
Za zapošljavanje 33 radnika u novom preduzeću “Park prirode Ulcinjska solana” planirano je 2,5 miliona eura u petogodišnjem periodu, dok će među ključnim zadacima tog preduzeća, koje bi upravljanje zaštićenim područjem trebalo da preuzme u januaru 2027. godine, biti sanacija dotrajalih pumpnih stanica, desetina kilometara nasipa i kanala, obnova vodnog režima i zaštita biodiverziteta. Samo za obnovu prioritetnih pumpnih stanica, nasipa i kanala planirano je više od 11 miliona eura, navodi se u Mapi puta za Park prirode “Ulcinjska solana” koji sadrži i akcioni plan upravljanja za period od 2026. do 2030.
Uspostavljanje funkcionalnog upravljanja Ulcinjskom solanom jedna je od obaveza Crne Gore u procesu pristupanja Evropskoj uniji (EU).
U okviru završnog mjerila 5 za poglavlje 27 (Životna sredina i klimatske promjene), Crna Gora se obavezala da obezbijedi odgovarajući status zaštite Ulcinjske solane, kao i djelotvorno sprovođenje neophodnih mjera zaštite radi poboljšanja njenog stanja očuvanosti.
Skupština opštine Ulcinj je 2019. godine donijela Odluku o proglašenju Parka prirode “Ulcinjska solana” čime je području dodijeljen zvanični status zaštite.
Iste godine područje je uvršteno i na Ramsarsku listu močvarnih područja od međunarodnog značaja.
Obezbijediti stabilne finansije
Prema tom dokumentu, za sanaciju četiri prioritetne pumpne stanice planirano je 2,1 milion eura, za obnovu 53 kilometra prioritetnih i 17 kilometara obodnih nasipa 5,3 miliona, a za sanaciju unutrašnjih i dovodnog kanala dodatnih 3,93 miliona eura.
Novo preduzeće, čiji su osnivači Vlada Crne Gore sa 60 odsto i Opština Ulcinj sa 40 odsto udjela, moraće da uspostavi stručne, administrativne i tehničke službe, obezbijedi stabilno finansiranje i preuzme poslove zaštite područja koje trenutno obavlja Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore.
-Proces uspostavljanja upravljačke strukture Parka prirode “Ulcinjska solana” nalazi se u završnoj fazi institucionalnog formiranja a nakon završetka postupka registracije, potrebno je sprovesti niz aktivnosti, kako bi novo preduzeće moglo da preuzme upravljanje tim zaštićenim područjem najkasnije u januaru 2027.
Kako bi se obezbijedio kontinuitet postojećih mjera zaštite, Javnom preduzeću za nacionalne parkove Crne Gore biće produžen ugovor o zakupu imovine Solane do kraja decembra 2026, što predstavlja prelazno rješenje dok novi upravljač ne dostigne punu operativnu sposobnost- navodi se u Mapi puta koja je utvrđena na sjednici Vlade.
U dokumentu se podsjeća da su Vlada i Opština Ulcinj, kao osnivači, 30. januara 2026. godine potpisale Ugovor o osnivanju novog preduzeća kojim je predviđeno formiranje skupštine preduzeća i imenovanje odbora direktora.
U skladu sa osnivačkim udjelima, Vlada će imati tri, a Opština dva člana skupštine.
-Na sjednici 24. septembra 2026. godine, Vlada je imenovala svoja tri predstavnika u Skupštinu društva.
Konstitutivna sjednica održana je 14. oktobra 2026. godine kada je Aleksandar Popović jednoglasno izabran za predsjednika Skupštine, a Statut jednoglasno usvojen, nakon pribavljanja potrebnih saglasnosti Vlade i Opštine Ulcinj, kao osnivača-piše u Mapi puta.
U Vladinom dokumentu je pojašnjeno da je postupak registracije novog preduzeća u toku, ali da je prethodno potrebno uskladiti Statut i osnivačka akta sa novim Zakonom o upravljanju privrednim društvima u državnom vlasništvu.
Očekuje se da taj posao bude završen do kraja 2026. godine kako bi novo preduzeće u januaru naredne godine preuzelo upravljanje Ulcinjskom solanom.
Mapom puta predviđeno je da se uspostavljanje novog upravljača odvija u nekoliko faza od kojih prva faza obuhvata imenovanje predstavnika Opštine Ulcinj u Skupštinu društva, održavanje konstitutivne sjednice, izbor Odbora direktora i usvajanje Statuta, za koji su prethodno pribavljene saglasnosti Vlade i Skupštine opštine Ulcinj.
Druga faza podrazumijeva završetak formalnih procedura za osnivanje i početak rada preduzeća, uključujući izbor izvršnog direktora, koji će biti odgovoran za svakodnevno poslovanje, organizaciju rada i sprovođenje odluka organa društva.
Nakon usklađivanja osnivačkih akata sa važećim propisima, slijedi registracija u Centralnom registru privrednih subjekata (CRPS), a potom uspostavljanje administrativnih, finansijskih, stručnih i tehničkih kapaciteta neophodnih za funkcionisanje preduzeća i preuzimanje upravljanja Ulcinjskom solanom.
Novi upravljač treba da formira stručne službe za zaštitu i upravljanje Ulcinjskom solanom, a planirano je i da, u skladu sa zakonom, preuzme zaposlene koji su te poslove obavljali u Javnom preduzeću za nacionalne parkove Crne Gore.
-Time bi se obezbijedilo da prenos upravljačkih funkcija ne dovede do prekida u sprovođenju mjera zaštite, monitoringa, održavanja infrastrukture i drugih terenskih aktivnosti-piše u dokumentu.
Zbog ptica ograničeni radovi
Za završnu fazu predviđen je Plan upravljanja Ulcinjskom solanom, izrađen uz podršku međunarodnih projekata “Nature Returns” i “GEF-7”, dok se njegova tehnička razrada i usklađivanje sprovode u saradnji sa timom “JASPERS”, radi pripreme infrastrukturnih projekata za finansiranje iz IPA fondova.
Plan je usvojen u junu 2026. godine, a trenutno ga sprovodi Javno preduzeće za nacionalne parkove Crne Gore.
Ističe se da je osnovni preduslov za dugoročno očuvanje ekoloških vrijednosti Ulcinjske solane obnova i održavanje ključnih ekoloških procesa, prvenstveno kontrolisanog plavljenja solane morskom vodom.
Stoga Plan upravljanja, dodaje se, prepoznaje sanaciju infrastrukture kao jedan od ključnih prioriteta, uključujući pumpne stanice, nasipe, kanale, bazene i druge objekte neophodne za funkcionisanje vodnog režima solane.
-Istovremeno, u okviru priprema za finansiranje iz programa IPA 2024-2027, pripremaju se takozvane “no-regret” mjere, odnosno intervencije neophodne za očuvanje područja, opravdane nezavisno od budućeg razvoja složenijih infrastrukturnih rješenja.
Prilikom planiranja i izvođenja radova moraju se uzeti u obzir specifični uslovi područja i periodi razmnožavanja i gniježđenja ptica.
Zbog toga je period za izvođenje pojedinih radova uglavnom ograničen od avgusta do sredine oktobra, što utiče na dinamiku realizacije infrastrukturnih projekata-navodi se.
Prvi bazeni na Solani izgrađeni su između 1926. i 1934. godine, kada je preduzeće počelo da radi.
Od tada do 2013. godine, samo dva puta nije došlo do berbe soli, 1943. zbog Drugog svjetskog rata i 1964. godine, kada su dugotrajne kiše istopile prikupljene kristale soli.
Solana je privatizovana tokom masovne vaučerske privatizacije kada je Eurofond, kupio akcije za 800.000 eura i postao većinski vlasnik preduzeća.
Ubrzo nakon toga, od 2005. godine Solana je bila u programiranom, a potom od 2011. u klasičnom stečaju.
Zadnju berbu soli, Solana je imala 2013. godine a nakon toga, došlo je do masovnog otpuštanja radnika i zatvaranja fabrike.
Stečajna uprava u međuvremenu prodala je sve što se moglo prodati od pokretne imovine, računajući i novu pakirnicu.
Bivšim radnicima, stečajna uprava i dalje na osnovu neisplaćenih zarada i doprinosa, koji datiraju od 2009. i 2010. godine, duguje oko 900.000 eura.
Zaštita Solane ne zavisi od vlasništva
U Mapi puta se konstatuje da bi pitanje vlasništva nad područjem Ulcinjske solane, trebalo odvojeno razmatrati od pitanja zaštite prirode i upravljanja zaštićenim područjem.
Uz mapu puta, Ministarstvo ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, dostavilo je i mišljenje institucije Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa Crne Gore.
-Treba naglasiti da mišljenje institucije Zaštitnika imovinsko-pravnih interesa, predstavlja pravno mišljenje dato u okviru njegove nadležnosti, dok konačnu odluku o vlasništvu, u slučaju spora, donosi nadležni sud.
Pitanje vlasništva stoga treba razmatrati odvojeno od pitanja zaštite prirode i upravljanja zaštićenim područjem, koja su u nadležnosti ministarstva, i ono ne treba da predstavlja prepreku za preduzimanje mjera usmjerenih na zaštitu i očuvanje prirodnih vrijednosti Ulcinjske solane-navodi se u dokumentu.
Ukazano je i da Zakon o zaštiti prirode, koji je ocijenila Evropska komisija i koji je usvojen u julu 2026. godine, omogućava zaštitu i očuvanje područja bez obzira na to da li je zemljište u državnoj svojini.
-Mjere očuvanja dodatno su obezbijeđene činjenicom da je područje određeno kao buduće područje ‘Natura 2000’ i uključeno u listu predloga dostavljenih Evropskoj komisiji radi ocjene dovoljnosti-piše u dokumentu.
.jpg)