Bar, Crna Gora
24 Jun. 2024.
post-image

Život u nauci: Dr Slavica Porobić, doktor hemijskih nauka i naučni saradnik u Institutu „Vinča“

Izvor: RTHN

Foto: Privatna arhiva, naslovna: dr Slavica Porobić – doktor hemijskih nauka i naučni saradnik u Institutu „Vinča“

Iste te, 2020. godine kada se okitila zvanjem doktora nauka, primila je i godišnju nagradu Instituta za nuklearne nauke „Vinča“ za mlađe istraživače, a potom istim tempom nastavila da niže uspjehe u Laboratoriji za radijacionu hemiju i fiziku, istražujući, pomjerajući granice nauke kod nas i u svijetu, a sve to što je marljivo sticala, odlučila da dijeli sa studentima-nekim novim naučnicima koji stasavaju.

I nikada, pa ni u svojim istraživanjima, nije zaboravila svoj rodni grad i svoj Mojdež kao ni riječi svog djeda Vuka koji ju je još tada zvao doktorice.

Riječi su se obistinile i postala je doktorica, ali kako kaže, samo malo drugačija – Novljanka Slavica Porobić, doktor hemijskih nauka i naučni saradnik u Institutu „Vinča“.

Sve je počelo iz slatkog inata, da dokaže da je naučila hemiju za bolju ocjenu u srednjoj školi, a onda se vremenom iz toga rodila ljubav, kako to obično i biva u životu, priča naša Slavica.

Od tada nije prošlo mnogo vremena, tek nešto sitno godina, ali je ova mlada Novljanka uspjela da ostvari tako mnogo uspjeha prvo kao student osnovnih pa master studija, a onda i kao doktorantkinja Tehnološko-metalurškog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

Nakon završenih master studija Hemijskog inženjerstva, počela je njena karijera u Institutu za nuklearne nauke „Vinča“.

Dr Slavica Porobić

– S obzirom na ugled Instituta „Vinča“ kako u Srbiji tako i u svijetu, zaposleni imaju veliku odgovornost da opravdaju visoku poziciju instituta u naučnoj zajednici.

Veliki broj međunarodnih i nacionalnih projekata omogućuje nam saradnju sa naučnicima širom svijeta. Učešće na međunarodnim konferencijama daje nam priliku da budemo u toku sa najaktuelnijim temama.

Zaista sam počastvovana svaki put kada na međunarodnim skupovima među mnoštvom institucija svjetski naučnici prepoznaju ime Vinča.

Konstantna međunarodna naučna saradnja Instituta sa svjetom, doprinijela je da država stekne i naučni i diplomatski ugled u inostranstvu.

 Institut „Vinča“ je multidisciplinarni institut koji je jedinstven zbog svojih naučnih kapaciteta i infrastrukture prilagođene za najambicioznije istraživačke projekte.

Rezultati aktivnosti u okviru Instituta daju direktan doprinos razvoju privrede, zdravstva, odbrane i obrazovanja.

U Institutu se svake godine ogranizuju razne naučne manifestacije tokom kojih kroz njegove kapije prođe preko 1000 učenika i studenata, koji učestvuju u specijalnim edukativnim programima.

Podsticanjem naučne pismenosti mladi stiču osnovne pojmove o funkcionisanju nauke i njenim principima, kao i osnovna znanja iz oblasti koje ih posebno interesuju-.

U Laboratoriji za radijacionu hemiju i fiziku posvećena je različitim istraživanjima i projektima na nacionalnom i međunarodnom nivou. Ali, i u tome je našla način da misli na Boku pa je u svoja dva eksperimenta uvrstila djelić zavičaja.

Dr Slavica Porobić, Eksperiment u toku, Laboratorija za radijacionu hemiju i fiziku „Gama“

– Radijaciona hemija i fizika kao naučna oblast se odnosi na hemijske i fizičke promjene koje izaziva jonizujuće zračenje pri prolasku kroz sredinu ili materijal. Pored štetnih efekata, zračenje ima veliku primjenu u tehnologiji, medicini i zaštiti životne sredine.

Laboratorija za radijacionu hemiju i fiziku „Gama” je multidisciplinarna naučna laboratorija čija je osnovna djelatnost naučnoistraživački rad zasnovan na osnovnim i primjenjenim istraživanjima.

U okviru naše laboratorije se nalazi radijaciona jedinica koja je lider u pružanju usluga industrijske sterilizacije i konzervacije proizvoda bezbjednom primjenom gama zračenja.

Trenutno sam angažovana na nacionalnim projektima Ministarstva nauke, tehnološkog razvoja i inovacija.

Pored nacionalnih projekta angažovana sam na projektu pod nazivom: „Development of Radiation-Grafted Membranes for Cleaner and Sustainable Energy“ koji finansira Međunarodna agencija za atomsku energiju (IAEA), Beč, Austrija.

 U okviru ovog projekta bavim se sintezom membrana za separaciju ugljen-dioksida koristeći gama zračenje.

Takođe sam član naučno-istraživačkog tima iz Instituta za nuklearne nauke „Vinča“ pri EU COST akciji (Innovation with Glycans: New Frontiers from Synthesis to New Biological Targets).

Od skoro radim i na bilateralnom projektu sa kolegama iz Čamšedpura, Indija, pod nazivom „Development of self-healing composite material“.

Kao najljepši segment posla bih izdvojila rad sa studentima na njihovim diplomskim i master radovima. Takođe sam počastvovana što sam učesnik projekta IAEA agencije i što imam priliku da sarađujem sa vrhunskim stručnjacima iz oblasti radijacionih tehnologija i zaštite od zračenja.

Dr Slavica Porobić, Koordinacioni sastanak u Međunarodnoj agenciji za atomsku energiju (IAEA)

Istakla bih i jedan svoj naučni rad koji se odnosi na zaštitu životne sredine. Naime, od komine smokve koja ostaje kao otpad nakon pečenja rakije smokovače sam napravila efikasan sterilni adsorbent za uklanjanje organskih zagađivača i teških metala iz vode.

Ovaj eksperiment mi je bio posebno drag jer komina potiče iz mog rodnog sela Mojdeža.

Pretvaranje čvrstog otpada kao što je biomasa i mnogi drugi industrijski nusproizvodi u ugljenični materijal ima veliki značaj u cirkularnoj ekonomiji, jer se pored rešavanja problema odlaganja otpada dobija adsorbent za uklanjanje zagađivača životne sredine kao što su teški metali, pesticidi i organski zagađivači.

Trenutno radim i na jednom eksperimentu koji je vezan za biljku koja raste kod nas u zalivu, a koja nije dovoljno istražena.

Ekstrakcijom te biljke sam dobila jedinjenja koja pokazuju odličnu antioksidativnu aktivnost ali i inhibiraju enzim acetilholinesterazu.

Inhibitori ovog enzima se koriste u lečenju neurokognitivne disfunkcije u Alchajmerovoj i Parkinsonovoj demenciji, a mogu pomoći i u lečenju drugih oblika demencije.

S obzirom da ova istraživanja još traju ne smijem da iznosim više podataka ali vjerujem da će biti prilike da i sa vama podijelim rezultate kada za to dođe vrijeme.

Tim sa kojim sarađujem je zaista multidiscilinaran i zajedno uspjevamo da ispratimo najaktuelnije teme i uhvatimo se u koštac sa zahtjevnim istraživanjima-.

Od istraživanja do objavljivanja naučnog rada u međunarodnim časopisima, ima dosta posla, a ova mlada Novljanka je do sada objavila preko 20.

Zato i ne čudi kada nam je rekla da „radni dan naučnika nekada traje i 24 sata, jer ideje dolaze spontano, nekada i u snu.“

Dr Slavica Porobić, Odbrana doktorske disertacije 06.10.2020.

– Hemija jeste egzaktna nauka, ali nije uvjek eksperimentalno jednako teorijskom. Ponekad eksperiment traje i mjesecima dok ne dobijemo željene materijale.

Nakon sinteze materijala pristupamo njihovoj karakterizaciji koja nam daje informacije o svojstvima tih materijala i potencijalnoj primjeni. Dalje, obradom rezultata pristupamo pisanju naučnih radova. Za pisanje jednog naučnog rada je takođe potrebno par mjeseci.

Prvo je neophodno pretražiti dostupnu literaturu i uraditi pregled literature („state of the art“) kako bi se vidio i istakao doprinos eksperimenta i pokazalo zbog čega baš naši rezultati trebaju da budu publikovani u naučnom časopisu.

Kada se rad finalizuje, šalje se editorima izabranog časopisa. Editori dalje šalju rad na recenziju, obično je potrebno da dobiju bar tri potvrdna odgovora recenzenata kako bi uzeli u obzir razmatranje rada, tako da procedura do prihvatanja rada i objavljivanja zna biti duga i mukotrpna.

Međutim, kada vidim svoj rad u marginama međunarodnih časopisa sa visokim impakt faktorom zaboravim na teške momente i dobijem snagu da nastavim u tom pravcu.

Do sada sam objavila preko 20 naučnih radova u međunarodnim časopisima sa SCI liste. Pored toga neke rezultate istraživačkog rada sam predstavila u okviru 15 saopštenja na skupovima međunarodnog značaja.

Više puta sam učestvovala na konferenciji RAD (International Conference on Radiation in Various Fields of Research) koja se održava u Herceg-Novom i moram priznati da mi je to omiljena konferencija.

Godišnju nagradu Instituta za nuklearne nauke „Vinča“ mlađim istraživačima za postignute rezultate i uspjehe u oblasti primjenjenih istraživanja sam osvojila 2020. godine.

Dan traje kratko ali ja sam već sa 27 godina stekla zvanje doktora nauka tako da je sve moguće kada se dan maksimalno iskoristi-.

Dr Slavica Porobić, Konferencija STED u Trebinju

Na Tehnološko-metalurškom fakultetu je na osnovnim studijama završila Biohemijsko inženjerstvo i biotehnologiju, a na master studijama Hemijsko inženjerstvo, i taj inženjerski momenat je ono što ju je zadržalo na TMF-u.

– Konkretna primjena hemijskih reakcija u hemijskoj, naftno-petrohemijskoj, prehrambenoj i farmaceutskoj industriji, proračuni i tehnološki projekti su veliki izazov i od hemijskog inženjera se zahtjeva da projektuje efikasne i ekonomične procese.

Što se tiče doktorskih studija one su došle spontano, bukvalno kao da su se podrazumjevale. U meni postoji ogromna želja da studentima prenosim znanje, što oni i prepoznaju kod mene tako da je doktorat bio moja dužnost da bih i zvanično imala kredibilitet da učestvujem u visokom obrazovanju novih generacija.

Nekako sam znala da će jednog dana ispred mog imena stajati titula dr i dala sam sve od sebe da to ispunim. Moj đed me je odmalena zvao doktorice, i eto postah doktorica ali na drugi način, meni mnogo draži.

Žao mi je što moj đed Vuko nije mogao duže da poživi i da vidi da sam doktorirala, ali sam sigurna da je on negdje gore najponosiji na mene.